Шатырдағы көрінбейтін қауіп: көміртек тотығы
Лагерьде өліммен аяқталған оқиғалардың басым бөлігі көшкін де, құлау да емес. Статистикада ең жоғары тұрған себептердің бірі әлдеқайда қарапайым әрі әлдеқайда тыныш: көміртек тотығымен улану.
Неге дәл шатырда
Көміртек тотығы (CO) отын толық жанбаған кез келген жерде пайда болады — газ пеші, бензин оттығы, көмір мангалы, тіпті сөніп бара жатқан от. Оның қаупі химиясында емес, сезілмейтінінде: түссіз, иіссіз, дәмсіз. Түтін сияқты жөтелтпейді, көзді ашытпайды. Дене оны оттегімен шатастырып, қанға оттегінің орнына CO алады.
Ал шатыр бұл үшін тамаша қорап. Суық түнде адам не істейді? Желді тосу үшін барлық саңылауды жабады. Нәтижесінде ауа айналымы тоқтап, бірнеше минутта іштегі CO қауіпті деңгейге жетеді.
Ең жиі қайталанатын үш қателік
- Шатырдың ішінде тамақ пісіру. Жаңбыр жауып тұр деп пешті тамбурға тарту да осыған жатады — тамбур да жабық көлем.
- «Тек жылыну үшін» пеш жағу. Газ пеші жылыту құрылғысы емес. Ол шатырды жылытуға арналмаған және бұл мақсатта пайдалану ең қауіпті сценарий.
- Сөнген мангалды ішке кіргізу. Шоқ болған көмір жалынсыз да CO шығарады — тіпті көбірек шығарады.
Уланудың алғашқы белгісі — ұйқышылдық пен бас ауруы. Мәселе де осында: адам оны шаршағандық деп ойлап ұйықтап кетеді. Ал ұйқыда ешкім өзін құтқара алмайды.
Не істеу керек
- Тамақты әрқашан шатырдан тыс жерде пісіріңіз. Жел болса, шатырдың желден ықтасын жағында тас немесе рюкзақпен қалқа жасаңыз.
- Ұйықтағанда екі нүктеде ауа ағынын қалдырыңыз — бірі төменде, бірі жоғарыда. Бір саңылау жеткіліксіз; айналым үшін кіріс те, шығыс та керек.
- Жылуды киім мен ұйқы қапшығынан алыңыз: маусымға сай қапшық, төсеніш (каремат немесе үрлемелі матрас) және құрғақ шұлық пештен әлдеқайда тиімді. Жерден келетін суық — түннің басты мәселесі.
- Топта біреу бас ауруына, жүрек айнуына немесе түсініксіз ұйқышылдыққа шағымданса — дереу шатырдан шығарып, таза ауаға алып шығыңыз. Алдымен шығарыңыз, содан кейін талқылаңыз.
- Ұзақ қысқы лагерьлер жасасаңыз, шағын CO детекторын алыңыз. Алақанға сыяды, қымбат емес және түнде дыбысымен оятады.
Отын таңдау да рөл ойнайды
Шағын газ пештері (бутан/пропан қоспасы) дұрыс жағылғанда аз CO береді, бірақ суықта қысым төмендеп, жалын толық жанбай, CO артады. Бензин мен спирт пештері суықта сенімдірек — оның орнына көбірек түтін мен иіс шығарады. Екеуінде де ереже өзгермейді: ашық ауада.
Алғашқы қысқы лагеріңізді жалғыз емес, ұйымдастырылған топпен өткізу — ең ақылды бастама: жабдық та дайын болады, түнгі орналасуды да білетін адам жасайды. Осындай форматтардың бірі — Qusar Lazy Camp, жұмсағырақ нұсқасы Хамошам тау лагері.
Өзіңіз көргіңіз келе ме? Алдағы гидтерді қараңыз.
Турларды қарау
