Chodirdagi ko'rinmas xavf: uglerod monoksidi
Lagerda o'lim bilan yakunlangan hodisalarning aksariyati ko'chki yoki yiqilish emas. Statistikada eng yuqorida turgan sabablardan biri ancha oddiy va ancha jimroq: uglerod monoksidi bilan zaharlanish.
Nega aynan chodirda
Uglerod monoksidi (CO) yoqilg'i to'liq yonmagan har joyda hosil bo'ladi — gaz plitasi, benzin o'chog'i, ko'mir mangali, hatto so'nayotgan gulxan. Uning xavfi kimyosida emas, sezilmasligidadir: rangsiz, hidsiz va ta'msiz. Tutun kabi yo'taltirmaydi, ko'zni achishtirmaydi. Tana uni kislorod bilan adashtiradi va qonga kislorod o'rniga CO oladi.
Chodir esa buning uchun ideal quti. Sovuq kechada odam nima qiladi? Shamolni to'sish uchun barcha teshiklarni yopadi. Natijada havo aylanishi to'xtaydi va bir necha daqiqada ichkaridagi CO xavfli darajaga yetadi.
Eng ko'p takrorlanadigan uch xato
- Chodir ichida ovqat pishirish. Yomg'ir yog'yapti deb plitani tambur (vestibyul)ga tortish ham shunga kiradi — tambur ham yopiq hajm.
- "Faqat isinish uchun" o'choq yoqish. Gaz plitasi isitish qurilmasi emas. U chodirni isitish uchun mo'ljallanmagan va bu maqsadda ishlatish eng xavfli holat.
- So'ngan mangalni ichkariga olib kirish. Cho'g' bo'lgan ko'mir alangasiz ham CO chiqaradi — hatto ko'proq chiqaradi.
Zaharlanishning birinchi belgisi uyquchanlik va bosh og'rig'idir. Muammo ham shunda: odam buni charchoq deb o'ylab uxlab qoladi. Uyquda esa hech kim o'zini qutqara olmaydi.
Nima qilish kerak
- Ovqatni doim chodirdan tashqarida pishiring. Shamol bo'lsa, chodirning shamoldan panasida tosh yoki ryukzak bilan to'siq qo'ying.
- Uxlayotganda ikki nuqtada havo oqimi qoldiring — biri pastda, biri tepada. Bitta teshik yetmaydi; aylanish uchun kirish ham, chiqish ham kerak.
- Issiqlikni kiyim va uyqu qopidan oling: mavsumga mos qop, gilamcha (karemat yoki puflanadigan matras) va quruq paypoq o'choqdan bir necha barobar samaraliroq. Yerdan keladigan sovuq kechaning asosiy muammosi.
- Guruhda kimdir bosh og'rig'i, ko'ngil aynishi yoki tushunarsiz uyquchanlikdan shikoyat qilsa — darhol chodirdan chiqaring va toza havoga olib chiqing. Avval chiqaring, keyin muhokama qiling.
- Uzoq qishki lagerlar qilsangiz, kichik CO detektori oling. Kaftga sig'adi, qimmat emas va kechasi ovozi bilan uyg'otadi.
Yoqilg'i tanlash ham rol o'ynaydi
Kichik gaz plitalari (butan/propan aralashmasi) to'g'ri yoqilganda oz CO chiqaradi, lekin sovuqda bosim tushadi, alanga to'liq yonmaydi va CO ortadi. Benzin va spirt o'choqlari sovuqda ishonchliroq — buning evaziga ko'proq tutun va hid beradi. Ikkalasida ham qoida o'zgarmaydi: ochiq havoda.
Birinchi qishki lageringizni yolg'iz emas, uyushtirilgan guruh bilan qilish eng oqilona boshlanishdir — jihoz ham tayyor bo'ladi, tungi joylashuvni ham biladigan odam quradi. Shunday formatlardan biri Qusar Lazy Camp, yumshoqroq varianti esa Hamoşam tog' lageridir.
O'zingiz his qilmoqchimisiz? Yaqin jo'nashlarni ko'ring.
Turlarni ko'rish
