Trekingning foydalari: tog'larning miya va tanaga ta'siri

Treking (yayov sayr) oddiy ko'rinadi — siz shunchaki qadam bosyapsiz. Ammo tana uchun bu soatlab davom etadigan boshqariladigan yuklamadir. Nima sodir bo'layotganini bilish temp va ovqatlanishni to'g'ri belgilashga yordam beradi.
Dastlabki 10 daqiqa: noqulay bosqich
Yurak urishi keskin ko'tariladi, nafas qisadi, oyoqlar og'irlashadi. Bu formaning yo'qligi (jismoniy tayyorgarlik yetishmasligi) emas — tana hali o'z energiya tizimini yoqmagan. Qon mushaklarga yo'naltiriladi, qon tomirlari kengayadi. Bu bosqich 10-15 daqiqa davom etadi.
Amaliy xulosa: dastlabki 15 daqiqani ataylab sekin yuring. Tez boshlagan guruh birinchi soatning oxirida to'xtashga majbur bo'ladi.
30-60 daqiqa: barqaror rejim
Yurak barqarorlashadi, nafas olish ritmga tushadi, tana yog' va uglevodlar aralashmasini yoqishga o'tadi. Termoregulyatsiya ishga tushadi — terlash boshlanadi va u bilan birga suv va tuz yo'qotilishi boshlanadi. Soatiga taxminan yarim litr suv yo'qotiladi; issiqda va tik nishabda bu bir litrga yetishi mumkin.
Amaliy xulosa: chanqashni kutmang. Chanqoqlik hissi atigi 1-2% suvsizlanishdan keyin paydo bo'ladi va bu vaqtga kelib ish qobiliyati pasayib ulgurgan bo'ladi.
2-3 soat: glikogenning tugashi
Mushaklardagi uglevod zaxirasi (glikogen) 2-3 soatlik o'rtacha yuklamaga yetadi. U tugaganda tanish holat boshlanadi: oyoqlar "bo'shaydi", kayfiyat yomonlashadi, diqqat chalg'iydi. Sportchilar buni "devorga urilish" deb atashadi.
Amaliy xulosa: birinchi soatdan boshlab har 45-60 daqiqada kichik bir narsa yeng — quritilgan mevalar, yong'oqlar, xurmo. Bir vaqtning o'zida katta ovqat yeyishdan ko'ra, kichik va muntazam ovqatlanish yaxshiroq ishlaydi.
Miyada nima sodir bo'ladi
20-30 daqiqalik harakatdan so'ng miyada bir nechta narsa o'zgaradi:
- Kortizol (stress gormoni) darajasi tushadi.
- Endorfinlar va endokannabinoidlar ko'payadi — bu trekingdan keyingi xotirjam, "yengil" holatdir.
- BDNF deb nomlangan oqsil ko'payadi; u neyronlar o'rtasidagi aloqalarni mustahkamlaydi va xotira bilan bog'liq.
Shuning uchun ham hal qilinmagan muammo ko'pincha trekingning o'rtasida o'z-o'zidan oydinlashadi. Bu tasodif emas — diqqatning ekrandan chiqib, keng, takrorlanuvchi muhitga o'tishi miyaning fon rejimini yoqadi.
Nima uchun pastga tushganda ko'proq og'riydi
Yuqoriga ko'tarilayotganda mushak qisqarish orqali ishlaydi, pastga tushayotganda esa cho'zilish orqali — bu mushak tolalariga ko'proq mikro-shikast yetkazadi. Shuning uchun ertasiga og'riydigan joyingiz odatda boldir emas, soningiz bo'ladi. Treking tayoqlari aynan shu yerda kerak bo'ladi: ular tizza bo'g'imidagi yukni taxminan chorak qismga kamaytiradi.
Keyingi 24 soat
Tana tiklanish (tiklanish) jarayoniga o'tadi: shikastlangan tolalar ta'mirlanadi, glikogen zaxirasi to'ldiriladi. Buning uchun ikkita narsa kerak — oqsil (protein) (trekingdan keyingi bir necha soat ichida) va uyqu. Tiklanish kuni bo'sh kun emas, u mashg'ulotning bir qismidir.
Yengil boshlanish uchun o'rmon marshrutlari ideal formatdir — masalan, Muju-Lahij (Mücü-Lahıc) tog' trekingi yoki Ismayilli, Galajig (Qalacıq) trekingi.
O'zingiz his qilmoqchimisiz? Yaqin jo'nashlarni ko'ring.
Turlarni ko'rish

