Azərbaycanda qayaya dırmanma: hansı məkanlar var və hardan başlamalı

Azərbaycanda qayaya dırmanma hiking qədər geniş yayılmayıb, amma sahə var və son on ildə hazırlanmış marşrutların sayı ciddi şəkildə artıb. Ən yaxşı xəbər isə budur: əsas məkanların hamısı Bakıdan bir saatlıq məsafədədir.

Əsas məkanlar

Bibiheybət (Mayak). Bakının içində, dənizə baxan əhəngdaşı qayaları. Ölkədə ən çox istifadə olunan sahə: qısa marşrutlar, hazır bolt sistemi, şəhərdən 20 dəqiqə. Axşam məşqi üçün ideal, çünki iş günündən sonra da çatmaq olur.

Nardaran. Abşeronun şimalında; daha uzun və daha müxtəlif marşrutlar. Külək burada rol oynayır — istiqamətə fikir vermək lazımdır.

Beşbarmaq dağı. Bakı–Quba yolunun üstündə, ziyarətgahı ilə tanınan qaya massivi. Dırmanma marşrutları ziyarət hissəsindən kənarda qurulub. Mənzərə baxımından ölkədə ən effektli sahə budur — bir tərəfdə Xəzər, digər tərəfdə düzənlik.

Kühül mağarası ətrafı. Bakının içindəki daha kiçik, amma texniki baxımdan maraqlı sahə.

Qobustan qayaları. Böyük hissəsi qorunan abidə ərazisidir və dırmanma qadağandır. Ətrafdakı sərbəst massivlərdə isə bulderinq üçün yerlər var — burada qaydalara diqqətli olmaq vacibdir.

Dırmanma növləri arasındakı fərq

• Bulderinq. Kəndir yoxdur, hündürlük 3–5 metr, altda yumşaq mat. Ən ucuz və ən sadə giriş yolu.
• Sport dırmanma. Qayaya əvvəlcədən bərkidilmiş boltlar var; dırmanan kəndiri həmin nöqtələrə keçirir. Azərbaycandakı hazır marşrutların əksəriyyəti belədir.
• Top-rope. Kəndir yuxarıdan sabitlənir. Ən təhlükəsiz format — yeni başlayanlar üçün standart.
• Trad (ənənəvi). Qoruyucu vasitələr dırmanan tərəfindən yerləşdirilir. Təcrübə tələb edir, ölkədə az istifadə olunur.

Hardan başlamaq lazımdır

Cavab qısadır: zalda. Bakıda dırmanma divarları var və orada iki-üç ay məşq etmək birbaşa qayaya çıxmaqdan həm ucuz, həm təhlükəsiz, həm də daha sürətli inkişaf yoludur. Zalda öyrənilən əsas şeylər:

• Düyün bağlamaq (səkkizlik düyün) və partnyorun yoxlaması.
• Belay — kəndiri sığortalama texnikası. Bu, dırmanmadan daha vacib bacarıqdır.
• Yıxılmanı qəbul etmək. Yeni başlayanların əsas maneəsi güc deyil, qorxudur.

Qayaya ilk çıxışı təcrübəli adamla etmək qaydadır — məkan bilgisi, marşrut seçimi və avadanlığın qurulması tamam ayrı mövzudur.

Avadanlıq

Başlanğıc üçün şəxsi lazım olanlar: dırmanma ayaqqabısı, qurşaq (harness), kaska, maqnezium torbası. Kəndir, karabin, sığorta cihazı adətən qrupda ortaq olur.

Vacib xəbərdarlıq: ikinci əl kaska, kəndir və karabin almayın. Bu əşyaların keçmişini bilmirsiniz — bir dəfə sərt yük görmüş və ya günəşdə illərlə qalmış kəndir zahirən sağlam görünə bilər.

Mövsüm

Abşeronda dırmanma mövsümü uzundur: oktyabr–may ideal, yayda isti və günəş sahəni əlverişsiz edir (səhər erkən və axşam istisna olmaqla). Qışda isə dənizdən gələn külək əsas maneədir.

Dağ mühitinə ümumi giriş üçün: Dağçılığın növləri.