Dağ etikası: yazılmayan, amma hamının riayət etdiyi qaydalar

Dağda rəsmi nəzarətçi yoxdur. Ona görə hər şey iki şeyə söykənir: təhlükəsizlik qaydaları və ortaq davranış mədəniyyəti. İkincisi yazılmasa da, beynəlxalq dağçılıq təşkilatlarının bəyannamələrindən tutmuş yerli qrupların vərdişlərinə qədər demək olar ki, hər yerdə eynidir.

Cığırda

• Qalxan yol seçir. Dar cığırda qalxan və enən qarşılaşanda enən kənara çəkilir; qalxanın ritmini pozmaq daha çətindir.
• Qrup tək adama yol verir. Böyük qrup dayanıb tək yürüşçünü keçirir, əksi yox.
• Dincələrkən cığırdan çəkilin. Dayanacaq yeri cığırın ortası deyil.
• Salamlaşın. Bu, xırda görünür, amma dağda insanları bir-birinə bağlayan şeydir — və problem olanda kimin harda olduğunu bilməyə kömək edir.
• Səs. Bluetooth kolonka ilə musiqi çalmaq dağda ən çox şikayət yaradan davranışdır. Qulaqlıq var.

Qrup daxilində

• Qrupun sürəti ən yavaş adamın sürətidir. Bu, nəzakət deyil, təhlükəsizlik qaydasıdır.
• Heç kim tək qalmır. Ən arxada həmişə təcrübəli bir nəfər gedir.
• Ayrılma nöqtəsi əvvəlcədən razılaşdırılır. Rabitə olmayan yerdə "sonra görüşərik" plan deyil.
• Geri dönmə qərarı müzakirə olunmur. Bələdçi və ya qrup geri dönmə qərarı veribsə, ona uyulur. Zirvə həmişə yerində qalacaq.

Təbiətə münasibət

Beynəlxalq "iz qoyma" prinsipləri sadədir:

1. Nə gətirmisənsə, onu geri apar — qabıq, salfet, siqaret kötüyü daxil. "Təbiətdə çürüyər" arqumenti portağal qabığı üçün belə illər deməkdir.
2. Tonqalı yalnız ayrılmış və istifadə olunmuş yerdə qalayın; imkan varsa ümumiyyətlə soba istifadə edin. Yeni ocaq yeri açmayın.
3. Cığırdan çıxmayın. Kəsə yol eroziya başladır və bir neçə mövsümdə yeni yara açır.
4. Bitki qoparmayın, daş yığını (turik) düzəltməyin — süni turiklər başqalarını yanlış istiqamətə apara bilər.
5. Heyvanı yemləməyin. Bir dəfə yemləndiyi yerə qayıdan heyvan sonra problem sayılır və nəticəsi onun üçün pis olur.
6. Tualet: cığırdan və sudan ən azı 50 metr aralı, kiçik çuxur; kağız isə yandırılmır və basdırılmır — torbaya yığılıb geri aparılır.

Kəndlərdə

Azərbaycanda marşrutların böyük hissəsi yaşayan kəndlərdən keçir. Bu, mədəni məsuliyyət deməkdir:

• Şəkil üçün icazə soruşun — xüsusən insan və ev üçün.
• Otlaq və əkin sahəsindən keçəndə hasar və qapıları tapdığınız kimi qoyun (açıq idisə açıq, bağlı idisə bağlı).
• Yerli mağazadan alış-veriş edin, ev pansionatlarında qalın. Turizmin faydası kənddə qalmalıdır.
• Çoban itləri ilə davranış ayrı mövzudur: dağda çoban itləri.
• Ziyarətgah və məbədlərdə geyim qaydasına diqqət.

Kömək məsələsi

Dağda kömək istəyən heç kim geri çevrilmir. Bu, bütün dağ ənənələrində ortaq olan yeganə mütləq qaydadır. Öz proqramınız pozulsa belə, çətinlikdə olan qrupa dayanıb kömək etmək və ya xəbər ötürmək gözləniləndir.

Eyni məntiqlə: kimsə sizə "bu marşrut bu gün bağlıdır", "yuxarıda hava pisdir" deyirsə, bunu şəxsi rəy kimi deyil, məlumat kimi qəbul edin.

Bir cümləlik xülasə

Yaxşı yürüşçü arxasında iki şey qoyur: ayaq izi və özündən sonra gələn üçün pozulmamış bir yer. Qalan hər şey çantada geri qayıdır.

Tur seçərkən təşkilatçının bu qaydalara münasibəti də göstəricidir: tur təşkilatçısını necə seçmək.