Sarı, narıncı, qırmızı: külək xəbərdarlığı əslində nə deyir

Yürüşdən bir gün əvvəl hava proqnozuna baxırsan və "narıncı xəbərdarlıq" yazısını görürsən. Bu, "getmə" deməkdir, yoxsa "diqqətli ol"? Rənglər beynəlxalq sistemə əsaslanır və mənaları kifayət qədər dəqiqdir.

Rənglərin mənası

• Yaşıl / xəbərdarlıq yoxdur. Hava adi rejimdədir. Bu, "hava yaxşıdır" demək deyil — sadəcə təhlükəli hadisə gözlənilmir.
• Sarı. Hava şəraiti adi haldan kənara çıxır. Şəhərdə çətinlik yaratmır, amma açıq yamacda və zirvədə hiss olunur. Marşrutu qısaltmaq, açıq tirələrdən uzaq durmaq, çıxış saatını erkənə çəkmək lazımdır.
• Narıncı. Real təhlükə var. Ağac aşa bilər, hərəkət çətinləşir, hündürlükdə şərait sürətlə pisləşir. Zirvə və açıq yaylaq marşrutları bu səviyyədə təxirə salınmalıdır. Meşə içindəki qısa marşrutlar müzakirə olunabilər, amma ağaclı ərazidə də aşan budaq riski var.
• Qırmızı. Nadir hadisə, ciddi zərər gözlənilir. Bu səviyyədə dağa çıxmaq üçün heç bir arqument yoxdur.

Rəqəmlərə çevirsək

Külək sürəti şəhərdə və dağda eyni hiss olunmur. Zirvədə və aşırımda sürət düzənlikdəkindən iki dəfəyə qədər artır, çünki hava dar keçiddən sıxılaraq keçir.

• 30–40 km/saat: yürüş mümkündür, amma söhbət eşidilmir, papaq uçur.
• 50–60 km/saat: çantalı adam yamacda tarazlığını itirməyə başlayır. Dar tirədə bu artıq təhlükədir.
• 70+ km/saat: ayaq üstə durmaq problemə çevrilir. Zirvə günü ləğv olunur.

"Hiss olunan temperatur" tələsi

Küləyin əsas zərəri sürətdə deyil, istilik oğurluğundadır. 5 dərəcə və 40 km/saat külək bədən üçün təxminən mənfi 2 dərəcə deməkdir. Yaş geyimlə bu daha da aşağı düşür. Yayda yola çıxıb zirvədə donan adamların çoxu şaxtaya yox, məhz bu birləşməyə düşür.

Praktik qaydalar

• Proqnoza zirvənin hündürlüyü üçün baxın, rayon mərkəzi üçün yox. Windy və Mountain-Forecast kimi xidmətlər hündürlük üzrə ayrıca proqnoz verir.
• Külək istiqamətinə fikir verin: yamacın hansı üzündən qalxdığınız çox şey dəyişir.
• Küləkkeçirməz üst qat həmişə çantada olsun — yay yürüşündə də. Bu, ən çox "lazım olmayacaq" deyilib ən çox lazım olan əşyadır.
• Xəbərdarlıq narıncıdırsa və tur təşkilatçısı "problem yoxdur" deyirsə — bu, təşkilatçı haqqında məlumatdır.

Yüksək və açıq marşrutlarda bu daha kritikdir: Bazardüzü və Tufandağ kimi zirvələrdə külək çox vaxt qərarı verən amildir. Hava sabit olmayanda meşə marşrutlarına keçmək daha ağıllıdır — məsələn Şabran, Əmbil gölü.