Dağda telefon çəkmirsə: rabitəsiz zonada hazırlıq

Azərbaycanın dağlıq marşrutlarının böyük hissəsində mobil rabitə ya yoxdur, ya da tirədə bir-iki nöqtədə tutur. Bunu problem kimi deyil, planlaşdırılası şərait kimi qəbul etmək lazımdır.

Yola düşməzdən əvvəl

• Oflayn xəritəni yükləyin. Organic Maps, Maps.me və ya Google Maps-in oflayn bölgəsi. Yükləmə evdə, Wi-Fi ilə edilir — sahədə artıq gec olur.
• GPX faylını telefona atın. Marşrutun izi olsa, siqnal olmadan da yerinizi görürsünüz: GPS peykləri mobil rabitədən asılı deyil, təyyarə rejimində belə işləyir.
• Batareyanı 100%-ə yığın və powerbank götürün. Soyuq batareyanı iki dəfə tez boşaldır — telefonu daxili cibdə, bədənə yaxın saxlayın.
• Marşrutu evdə bir nəfərə deyin: hara gedirsiniz, neçə nəfərsiniz, nə vaxt qayıdacaqsınız, hansı saatdan sonra narahat olsun. Bu, bir cümləlik mesajdır və axtarış-xilasetmədə ən dəyərli məlumatdır.
• Kağız üzərində rayon xilasetmə və 112 nömrələri olsun.

Sahədə

• Telefonu təyyarə rejiminə salın. Siqnal axtaran telefon batareyanı ən sürətli yeyən şeydir. Naviqasiya üçün GPS təyyarə rejimində də işləyir.
• Siqnal lazımdırsa, tirəyə və ya açıq yamaca qalxın. Dərə dibi və kanyon içi ən pis yerlərdir.
• Zəng tutmursa, SMS sınayın. SMS zəngdən qat-qat zəif siqnalla keçir və bir neçə dəqiqə ərzində "tutan" anı gözləyib özü göndərilə bilər.
• Təcili çağırışın vacib xüsusiyyəti: 112 istənilən operatorun şəbəkəsi ilə işləyir. Öz operatorunuz tutmasa da, başqasının qülləsi varsa, təcili nömrə keçir.

Peyk variantları

Son illər bu sahə xeyli ucuzlaşdı:

• Peyk mesajlaşması olan telefonlar. Yeni iPhone və bəzi Android modellərində rabitəsiz zonadan təcili mesaj göndərmək imkanı var. Azərbaycanda dəstək hər yerdə eyni deyil — səfərdən əvvəl yoxlayın.
• Peyk mayakları (PLB) və Garmin inReach kimi cihazlar. Çoxgünlük və təkbaşına marşrutlar üçün ən etibarlı həll. İcarəyə də verilir.

Qrupla əlaqə

Rabitəsiz zonada qrup daxilində ən çox işə yarayan şey texnika deyil, razılaşmadır:

• Ayrılma nöqtəsi və toplaşma vaxtı əvvəlcədən müəyyən edilir.
• Qrup heç vaxt tək adamı arxada qoymur; ən yavaş adamın tempi qrupun tempidir.
• Çox uzun marşrutlarda kiçik PMR/rasiyalar (kanal əvvəlcədən razılaşdırılmış) bir neçə kilometrlik radiusda işləyir.

Fikri sadələşdirən nəticə

Rabitəsizlik özü təhlükə deyil. Təhlükə rabitəyə arxalanaraq yola çıxmaqdır. Marşrutu bilən, izi olan və qayıdış vaxtını kimsəyə deyən adam üçün siqnalın olmaması adi bir şəraitdir.

Uzaq və izsiz marşrutlarda ilk dəfə gedirsinizsə, bələdçili qrup ən sadə həlldir — məsələn Qalaxudat–Qrız və ya Eh yolu, Qrız.