Ayı, canavar, qaban: dağda vəhşi heyvanla qarşılaşanda

Azərbaycanın meşəli bölgələrində — Zaqatala, Qax, Şəki, İsmayıllı, Lənkəran, Quba — qonur ayı, canavar, vaşaq və qaban yaşayır. Onlarla qarşılaşmaq nadir haldır, çünki bu heyvanların hamısı insandan uzaq durur. Amma nadir "heç vaxt" demək deyil.

Ümumi prinsip

Demək olar ki, bütün hallarda heyvan sizi sizdən əvvəl hiss edir və çıxıb gedir. Problem yalnız üç vəziyyətdə yaranır: balası ilə olan ana, yeməyin yanında olan heyvan və birdən-birə çox yaxından qarşılaşma. Üçünün də ortaq həlli eynidir — heyvanı sürprizlə qarşılaşdırmamaq.

Ona görə ən yaxşı qoruyucu vasitə səsdir. Sıx meşədə, döngəli cığırda və su səsinin hər şeyi udduğu yerlərdə söhbət edərək gedin. Səssiz yeriyən qrup daha çox riskə girir.

Ayı ilə qarşılaşsanız

• Qaçmayın. Qaçan hər şey ov obyektinə çevrilir və ayı qısa məsafədə insandan sürətlidir.
• Dayanın, sakit və alçaq səslə danışın ki, sizin insan olduğunuzu anlasın.
• Qollarınızı yuxarı qaldıraraq özünüzü böyük göstərin.
• Geri-geri, yavaş uzaqlaşın; gözlə birbaşa uzun təmasdan çəkinin, amma ayanı gözdən qoymayın.
• Ağaca çıxmağa çalışmayın — qonur ayı da çıxır.
• Balaların olduğunu görsəniz, dərhal geri çəkilin. Ana ilə balanın arasında qalmaqdan pis vəziyyət yoxdur.

Canavar və vaşaq

Sağlam canavarın insana hücumu Avropa və Qafqaz üçün istisna dərəcədə nadirdir. Canavar adətən uzaqdan baxıb gedir. Vaşaq isə demək olar ki, heç vaxt görünmür. Hər ikisində davranış eynidir: dayan, böyük görün, səs çıxar, geri çəkil.

Qaban — əslində daha çox rast gəlinən

Praktikada yürüşçüləri ən çox narahat edən qabandır, çünki sayı çoxdur və balalı dişi hücumkar ola bilir. Qaban görsəniz: dayanın, yolunu bağlamayın, mümkünsə hündür bir yerə və ya ağacın arxasına keçin. Qaban dırmaşmır.

Kampı cəlbedici etməmək

Gecə problemlərinin demək olar ki, hamısı yeməklə bağlıdır.

• Yeməyi çadırda saxlamayın. Nə çantada, nə vestibüldə.
• Ərzağı kip bağlanan torbaya yığıb düşərgədən 50–100 metr aralıda, ağacdan asın.
• Bişirmə yerini yatma yerindən ayırın.
• Tullantını, hətta qabıq və qırıntını da yığıb özünüzlə aparın. Qalan hər qırıntı növbəti qrupun problemidir.
• İt gətirməyin. İt heyvanı hürüb özünə cəlb edir, sonra qorxub sizə tərəf qaçır.

Bir vacib nöqtə

Azərbaycan yaylaqlarında insanların ən çox qarşılaşdığı "təhlükəli heyvan" vəhşi deyil — çoban itləridir. Onlar haqqında ayrıca yazımız var: Dağda çoban itləri.

Meşəli marşrutlarda təcrübəli bələdçi ilə getmək bu mövzunu praktikada həll edir — məsələn Qax, Qoçyataq şəlaləsi və ya Hirkan turu.