Laza, Buduq, Haput: Quba–Qusar dağ kəndləri bələdçisi

Quba və Qusar rayonlarının dağlıq hissəsində bir-birindən bir neçə onluq kilometr aralıda yerləşən kəndlər var ki, dilləri, memarlıqları və hətta təsərrüfat ənənələri fərqlidir. Bu, ölkənin ən sıx mədəni mozaikasıdır.

Laza (Qusar)

Şahdağ massivinin ətəyində, təxminən 1300 metr hündürlükdə. Ləzgi kəndidir və ətrafı şəlalələrlə məşhurdur — kənd ətrafında bir neçə şəlaləyə qısa yürüşlə çatmaq olur.

Laza həm də marşrut qapısıdır: buradan Mıxtökən yaylağına, Suvar istiqamətinə və Kuzun dərəsinə çıxılır. Qışda isə Şahdağ kurortuna yaxınlığı onu ilin hər fəslində işlək edir.

Marşrutlar: Qusar, Kuzun–Laza yürüşü, Mıxtökən yaylağı və Suvar yürüşü.

Buduq (Quba)

Təxminən 2000 metrdə, quru və açıq yamacda. Buduqlular öz dillərində danışırlar — Şimali Qafqaz dil ailəsinə aid, yalnız bu kənd və bir neçə köçürülmüş yaşayış yeri ilə məhdud dil.

Buduq mənzərə baxımından Xınalıqdan fərqlidir: daha az yaşıl, daha çox qaya və geniş üfüq. Ətrafda dərin dərələr və qədim qəbiristanlıqlar var.

Qrız və Qalaxudat (Quba)

Bir-birinə yaxın iki kənd; hər ikisi dərin dərənin kənarında qurulub. Qrız dili ayrıca bir dildir. Bölgənin ən effektli mənzərələrindən biri buradadır — kənd qayanın kənarında, aşağıda isə dərə.

Qrız şəlaləsi və Məstdərgah zirvəsi bu istiqamətdədir: Məstdərgah zirvəsi və Qrız şəlaləsi, Qalaxudat–Qrız, Eh yolu, Qrız.

Haput (Quba)

Daha az gedilən, daha sakit kənd. Öz dialekti var və turist axını demək olar ki, yoxdur. Buraya gedənlər adətən bölgəni ikinci-üçüncü dəfə gəzənlərdir.

Xınalıq (Quba)

Bölgənin ən tanınmışı və UNESCO siyahısında olan yaşayış məntəqəsi — ona ayrıca yazı həsr etmişik: Xınalıq və Köç yolu.

Praktik məsləhətlər

• Yol. Xınalıq və Laza yolları asfaltdır. Buduq, Qrız və Haput istiqamətlərində yolun bir hissəsi torpaq/çınqıldır — yağışdan sonra adi maşınla çətinləşir. Bu kəndlərə 4x4 ilə getmək daha etibarlıdır.
• Qalma. Ev pansionatları var, amma sayı azdır — mövsümdə əvvəlcədən zəng edin.
• Rabitə. Kəndlərdə var, aralarında və dərələrdə yoxdur (bu barədə).
• Mövsüm. İyun–oktyabr. Yaz aylarında yol açıq olsa da, yuxarı marşrutlarda hələ qar qalır.
• Davranış. Bunlar yaşayan kəndlərdir. Ev və insan şəkli üçün icazə soruşmaq, təklif olunan çayı qəbul etmək və mağazadan bir şey almaq — hamısı əlaqəni dəyişir.

Marşrut məsləhəti

Bir həftəsonuna iki kənd kifayətdir. Üç-dörd kəndi bir günə sığışdırmaq praktikada maşında oturmaq deməkdir — bu bölgə tələsik gəzilən yer deyil.